Przemarsz wojsk carskich

Przejście wojsk Wielkiego Księcia Konstantego przez województwo lubelskie

W wyniku podpisanej 2 grudnia 1830 r. w Wierzbnie pod Warszawą konwencji między w. k. Konstantym a delegatami Rady Administracyjnej reprezentowanymi przez ks. Ksawerego Druckiego-Lubeckiego, ks. Adam Czartoryskiego, Joachima Lelewela i Władysława Ostrowskiego cesarzewiczowi został zapewniony swobodny i bezpieczny wymarsz z Królestwa Polskiego. W zamian w. k. Konstanty zapewnił, że nie zaatakuje Warszawy, nie wyda korpusowi litewskiemu rozkazu wkroczenia do Królestwa Polskiego oraz wstawi się za Polakami u swego brata cara Mikołaja I. W dniu 3 grudnia 1830 r. o godzinie 11.00 ks. Konstanty wraz z wojskiem opuścił Belweder i przez Górę Kalwarię, Mniszew, Magnuszew, Kozienice, Gniewoszów dotarł na teren województwa lubelskiego zatrzymując się 6 grudnia w Górze Puławskiej.

Komisja Województwa Lubelskiego pismem z dnia 6 grudnia 1830 r. otrzymała od Rady Administracyjnej polecenie wyznaczenia dwóch delegatów, których zadaniem miało być zapewnienie opieki i wszelkiej pomocy podczas przejścia przez województwo lubelskie ks. Konstantego wraz z wycofującym się wojskiem carskim. Tego samego dnia na przedpołudniowej sesji Rady Obywatelskiej Województwa Lubelskiego wybrano ?Komisarzy Delegatów do przeprowadzenia przez Województwo tutejsze Wojsk Cesarsko-Rosyjskich pod Dowództwem Jego Cesarzowiczowskiej Mości Wielkiego Księcia Konstantego?, którymi zostali: radca powiatu kazimierskiego Kazimierz Brzozowski z Kamienia oraz marszałek powiatu lubelskiego Kazimierz Grabowski. Prezes Komisji Województwa Lubelskiego Ignacy Lubowiecki wydał natomiast polecenie burmistrzom, wójtom gmin i wszelkim władzom, aby pomagały w przygotowaniu kwater, żywności i furażu oraz zaspokajaniu niezbędnych potrzeb wojskowych przechodzącego carskiego wojska.

Przejście przez województwo lubelskie ks. Konstantego wraz z dworem i wojskiem przedstawiają raporty ?Komisarzy Delegatów do przeprowadzenia przez Województwo tutejsze Wojsk Cesarsko-Rosyjskich pod Dowództwem Jego Cesarzowiczowskiej Mości Wielkiego Księcia Konstantego? z 7 i 12 grudnia 1830 r. skierowane do Rady Obywatelskiej Województwa Lubelskiego. Zgodnie z nimi wojska carskie przeszły przez Górę Puławską, Puławy, Końskowolę, Kurów, Michów, Lubartów, Serniki, Ostrów i Włodawę, opuszczając 13 grudnia 1830 r. teren województwa lubelskiego.

 

Źródła:
Rząd Gubernialny Lubelski. Komisja Województwa Lubelskiego [1812-1836] 1837-1866 [1867-1873], sygn. 515

Papiery Seweryna Liniewskiego, sygn. 1913 (Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie)
Skarbek J., Województwo lubelskie w powstaniu listopadowym 1830-1831, Lublin 2011