Spacerkiem po bibliotece Archiwum Państwowego w Lublinie – w Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

23 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich ustanowiony przez UNESCO w 1995, w celu promocji i szerzenia wiedzy o książkach i czytelnictwie, a także związanych z nimi praw autorskich. To również doskonała okazja, aby przypomnieć sobie jak wielką wartość źródłową oraz historyczną mają książki, księgi, starodruki, inkunabuły, kodeksy oraz wszelkie inne cymelia bo to one od wieków stanowią fundament rozwoju nauki, edukacji i kultury.

Archiwum to nie tylko miejsce przechowywania materiałów archiwalnych w postaci dokumentów, akt, spuścizn, ale również bogactwo książek. Odgrywają one istotną rolę w dokumentowaniu przeszłości i wspieraniu badań naukowych, stanowiąc cenne źródło informacji dla kolejnych pokoleń, a co najważniejsze w wielu przypadkach pomagają w zrozumieniu treści materiałów archiwalnych przechowywanych w archiwum. Co więcej same mogą być materiałem archiwalnym.

W bibliotece Archiwum Państwowego w Lublinie badacze, studenci i pasjonaci historii mogą odnaleźć wiele cennych i użytecznych pozycji, sięgać do unikatowych opracowań, literatury fachowej, analizować dawne teksty i źródła. Zgromadzony księgozbiór biblioteki stanowi dla nich istotne wsparcie, a także (w przypadku np. starodruków) materiał do badań.

W zbiorach biblioteki czekają na państwa cenne publikacje poświęcone m.in.:

Historii regionu Lubelszczyzny
Opracowania z zakresu historii Polski i historii powszechnej
Literatura fachowa z dziedziny historii, archiwistyki, nauk pomocniczych historii
Starodruki

Te ostatnie zasługują na szczególną uwagę – jako dzieła unikatowe i niezwykle cenne. To najstarsze książki drukowane powstałe od połowy XV do końca XVIII wieku. Liczące setki lat, pamiętają czasy dawnych uczonych oraz artystów. Starodruki są wyjątkowymi świadkami historii, pełne pięknych zdobień, niezwykłych opraw i ilustracji. Możliwość skorzystania z nich to wyjątkowa okazja by zetknąć się z oryginałami wydanym przed laty, a które obecnie są świadectwem dawnej sztuki drukarskiej i historii książek. Najstarsze z nich, wydawane do 1500 roku, to wyjątkowo cenne Inkunabuły.

W 2021 r. Archiwum Państwowe w Lublinie wydało publikację: „Stare druki w zbiorach Biblioteki Archiwum Państwowego w Lublinie: katalog” autorstwa Barbary Dymitrzak, wieloletniego opiekuna zasobów bibliotecznych lubelskiego archiwum. Z jej treści możemy dowiedzieć się jakie starodruki ma w zasobie APL, poznać bliżej charakterystykę zbiorów, czy też opisy bibliograficzne. Na tę chwilę w zasobie biblioteki znajduje się 272 cennych starodruków.

Dużą część księgozbioru APL zajmuje również literatura regionalna. Na uwagę zasługuje publikacja „Lublin zniszczony w latach 1939-1944 i (nie)odbudowany – Lublin destruction of 1939-1944 and its (un)realised reconstruction = Lublin zerstört in den Jahren 1939-1944 und (nicht) wiederaufgebaut”, przygotowana w 2025 r. pod redakcją Jacka Wołoszyna z Oddziału lubelskiego Instytutu Pamięci Narodowej. To wyjątkowa publikacja ukazująca dramatyczne losy miasta w czasie II wojny światowej oraz powojenne dylematy związane z jego odbudową. Bogaty materiał ikonograficzny pozwala zobaczyć Lublin w tamtym okresie i zrozumieć skalę strat jakie miało to miasto w tym trudnym dla siebie okresie oraz jego mieszkańcy.