Służba zdrowia

Wojskowa służba zdrowia

Niezmiernie istotnym zadaniem, przed którym stanęły władze powstańcze województwa lubelskiego, było zapewnienie powstańcom różnych formacji wojskowych właściwej opieki zdrowotnej, w tym przede wszystkim szpitalnej. W Królestwie Polskim zniesiony został istniejący w dobie Księstwa Warszawskiego system wojskowych szpitali centralnych, które zastąpiono pułkowymi. W 1830 r. na terenie województwa lubelskiego szpitale takie znajdowały się w Lublinie, Lubartowie, Krasnymstawie, Chełmie, Puławach i Zamościu. Niestety, jak się szybko okazało,  nie były one przystosowane do warunków wojennych ? nie mieściły tak dużej ilości rannych i chorych (była przecież ostra zima, a oddziałom powstańczym brakowało odpowiedniego umundurowania i wyżywienia), nie miały odpowiedniego sprzętu oraz wystarczającej ilości lekarstw, stan czystości również pozostawiał wiele do życzenia, na co zwracały uwagę raporty i skargi kierowane do władz miejskich. W tej sytuacji zdecydowano się rozbudować szpitalnictwo wojskowe, za co były odpowiedzialne władze wojewódzkie administracyjne, wojskowe oraz Komitet Lekarski Lublina. Utworzono nowe lazarety w mieście Lublinie: w klasztorze powizytkowskim, klasztorze karmelitów przy rogatkach lubartowskich (obecnie szpital Jana Bożego) i pałacu popijarskim przy ul. Narutowicza. Szpitale te nie posiadały jednak odpowiedniego wyposażania, stąd władze wojewódzkie i wojskowe zwracały się z prośbą o pomoc do mieszkańców Lublina, którzy drogą ofiar dobrowolnych dostarczali łóżka, sienniki, pościel, szarpie, itp. Zgodnie z poleceniem Komisji Rządowej Wojny z 1 stycznia 1831 r. do szpitali lubelskich zostało także  dostarczone wyposażenie zlikwidowanego szpitala wojskowego w Lubartowie.

Wraz z rosnącą liczbą zachorowań szpitale wojskowe dotykały coraz poważniejsze braki lekarstw. Apteka garnizonowa nie była zaopatrzona w dostateczne ilości lekarstw, w związku z czym zawarto umowę z lubelskimi aptekarzami dotyczącą dostawy lekarstw do szpitali wojskowych z 20-procentową zniżką.

Zajęcie Lublina przez wojska carskie 8 lutego 1831 r. zakończyło rozwój wojskowego szpitalnictwa powstańczego w mieście, a istniejące lazarety już do upadku powstania służyły wojskom rosyjskim.

 

Źródła:
Rząd Gubernialny Lubelski. Komisja Województwa Lubelskiego [1812-1836] 1837-1866 [1867-1873], sygn. 572