Pierwsze miesiące

Pierwsze miesiące powstania

Wiadomość o wydarzeniach rozgrywających się w Warszawie 29 listopada 1830 r. oficjalnie dotarła do Lublina 4 grudnia za pośrednictwem Edwarda Andrzeja Koźmiana ? specjalnego emisariusza gen. Józefa Chłopickiego. Ze źródeł pamiętnikarskich wynika jednak, że informacje o Nocy Listopadowej były znane w Lublinie już 30 listopada.

W chwili wybuchu powstania prezesem Komisji Województwa Lubelskiego był Ignacy Lubowiecki (z przerwą miedzy 14 a 26 grudnia 1830 r., kiedy to został usunięty ze stanowiska). Nadzwyczajne posiedzenie Rady Obywatelskiej odbyło się 5 grudnia i w związku z aktualnymi wydarzeniami od tej pory zbierała się ona niemal codziennie, a czasem nawet dwa razy dziennie. O potrzebie zwołania Rad Obywatelskich w obliczu wybuchu powstania listopadowego i ich roli mówiło pismo Rady Administracyjnej z 3 grudnia 1830 r., w którym Rada Administracyjna stwierdza ?iż w obecnych okolicznościach pożytecznem być może dla dobra kraju zwołanie Rad Obywatelskich ośmiu województw Królestwa, które światłem swoim mogą wesprzeć działania Rządu?. Z zachowanych protokołów Rady Obywatelskiej Województwa Lubelskiego wynika jednak, że nie zajmowała się ona istotnymi sprawami, a jej rola w zasadzie ograniczała się jedynie do przekazywania rozporządzeń władz warszawskich, zawiadomienia o dokonanych nominacjach oraz wzywania społeczeństwa województwa lubelskiego poprzez odezwy do składania ofiar na cele wojskowe.

W chwili wkroczenia do Lublina 8 lutego 1830 r. korpusu dowodzonego przez Cypriana Kreutza miasto znalazło się pod nadzorem wojska carskiego. Baron von Kreutz z racji pełnionej przez niego funkcji ingerował w sprawowanie władzy przez Komisję Województwa Lubelskiego. W kręgu jego zainteresowania znajdowali się m.in. urzędnicy Komisji Województwa Lubelskiego, a głównie ich reakcja na wybuch powstania i zaangażowanie w działalność na rzecz wyzwolenia Polski. Na prezesa Komisji Województwa Lubelskiego powołano hr. Antoniego Rostworowskiego.

 

Źródła:
Rząd Gubernialny Lubelski. Komisja Województwa Lubelskiego [1812-1836]1837-1866[1867-1873], sygn. 3, 20, 507
Akta ze zbiorów Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1501-1926, sygn. 57
Archiwum Klemensowskich z Celejowa 1766-1939, sygn. 107