15 najważniejszych wydarzeń z historii Lubelszczyzny w dokumencie archiwalnym

15 najważniejszych wydarzeń z historii Lubelszczyzny w dokumencie archiwalnym

Lista 15. najważniejszych wydarzeń z historii Lubelszczyzny była wspólną inicjatywą lubelskiej Gazety Wyborczej i Ośrodka Brama Grodzka-Teatr NN. Pomysł zrodził się z przekonania o braku dostatecznej znajomości dziejów własnego regionu wśród jego mieszkańców, a w konsekwencji o potrzebie szerzenia i pogłębiania wiedzy na ten temat. Całą akcją zainteresowano czytelników Gazety, którzy w ciągu kilku tygodni zgłosili kilkaset propozycji do tego swoistego kalendarium. Nad wyborem 15. wydarzeń dyskutowali historycy i regionaliści, ich lista została ogłoszona 28 maja 2007 r.

Archiwum Państwowe w Lublinie pragnie się włączyć w tę akcję, uzupełniając dokonany wybór o zestaw komentarzy do poszczególnych faktów i wydarzeń. Składają się one z trzech segmentów: 1. krótkiego opisu wydarzenia z podkreśleniem jego znaczenia w dziejach regionu, 2.  podstawowej charakterystyki źródła z lubelskiego Archiwum, bezpośrednio odnoszącego się do danego wydarzenia lub z nim tematycznie związanego, i 3. ilustracji materiału archiwalnego.  Otrzymany w ten sposób katalog informacji otrzymał  nazwę „15 najważniejszych wydarzeń z historii Lubelszczyzny w dokumencie archiwalnym”. Prezentujemy go w formie elektronicznej na stronie internetowej Archiwum Państwowego w Lublinie www.lublin.ap.gov.pl/.

Przygotowując tę prezentację archiwiści szczególną uwagę chcą zwrócić na znaczenie materiałów archiwalnych w poznawaniu dziejów Lubelszczyzny. Nic nie zastąpi lepiej lekcji historii, jak kontakt ze źródłem historycznym, które jest najbliższym świadectwem zaistniałych w przeszłości faktów i wydarzeń. W nich najpełniej  można poczuć klimat historii i zobaczyć jej obraz. Prezentowane materiały to zaledwie skromny wybór, każde z 15. wytypowanych wydarzeń może być objaśniane wieloma innym źródłami zgromadzonymi w lubelskim Archiwum. W przyszłości planujemy powiększyć tę galerię o ilustracje nowych archiwaliów.

Podobnie należy traktować dokonany wybór 15. wydarzeń. To subiektywny, autorski zestaw, który od razu wzbudził żywą dyskusję. Pytano dlaczego to wydarzenie a nie inne, ale zastanawiano się też głębiej nad sensem metodologicznym całego przedsięwzięcia. Jest oczywiste, że tysiącletniej historii regionu nie da się zamknąć w kilkunastu faktach. Ważne jednak, aby od czegoś zacząć… i kontynuować. Włączając się w tę inicjatywę Archiwum będzie sukcesywnie powiększać ten katalog wydarzeń, tak aby w przyszłości powstało podstawowe kalendarium dziejów Lubelszczyzny ilustrowanych reprodukcjami archiwaliów.

  1. Lokacja miasta Lublina na prawie magdeburskim – 15 sierpnia 1317 r.
  2. Zjazd lubelski – 2 lutego 1386 r.
  3. Ukończenie fresków w kaplicy Trójcy Świętej na zamku lubelskim – 1418 r.
  4. Utworzenie województwa lubelskiego – 1474 r.
  5. Unia lubelska – 1 i 4 lipca 1569 r.
  6. Ustanowienie Trybunału Koronnego – 1578 r.
  7. Powstanie Sejmu Czterech Ziem – 1580 r.
  8. Założenie Akademii Zamojskiej – 1594 r.
  9. Zawiązanie konfederacji w Tyszowcach – 29 grudnia 1655 r.
  10. Bitwa pod Stoczkiem Łukowskim – 14 lutego 1831 r.
  11. Bitwa pod Panasówką – 3 września 1863 r.
  12. Powstanie w Lublinie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej – 6-7 listopada 1918 r.
  13. Początek zagłady lubelskich Żydów (Aktion Reinhardt) – 16 marca 1942 r.
  14. Powstanie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego – 21-22 lipca 1944 r.
  15. Lubelski lipiec – 1980 r.

Komentarze do wydarzeń zostały przygotowane przez pracowników Archiwum Państwowego w Lublinie. Teksty napisali: Ewa Bednarczyk, Piotr Dymmel, Józef Kus, Roman Maćkowski, Łukasz Mulak, Agnieszka Konstankiewicz, reprodukcje wykonał Marek Krzykała.